Moliya

O'qish vaqti: 13 daqiqa

Nima uchun bozorni analiz qilish kerak? Formula va qoidalar

Agar siz tashkiliy ishlarga mas’uliyat bilan yondashsangiz har qanday biznes ham daromadli bo'lishi mumkin. Kompaniyani boshlashdan oldin aniq rivojlanish rejasini tuzish va uning bozor ulushini aniqlash kerak.

Yangi ochilgan kompaniya shunga o'xshash mahsulot yoki xizmatlarni taklif etadigan tajribali firmalar bilan raqobatlashishi kerak. Odamlar yaxshi ishlab chiqaruvchini afzal ko'rishadi. Ammo yangi boshlanuvchilar har doim potensial mijozlarga qulay sharoitlar va chegirmalarni taklif qilishlari mumkin. Bu bozor ulushini kengaytirishga va biznesda ishonchli pozitsiyani egallashga yordam beradi. Bugungi maqolamizda bozorni analiz qilish haqida suhbatlashamiz.

 

MAQSADLAR

Bozor ulushini tahlil qilish kompaniyaning rivojlanishidagi muhim vositadir. U quyidagi hollarda qo'llaniladi:

  • raqobatchilarga qarshi kurash strategiyasini ishlab chiqishda;
  • raqobatbardoshlikni oshirish.

Raqobat yuritayotgan kompaniyalarga qarshi kurashni iloji boricha samarali qilish uchun bozorni kichik segmentlar to'plami sifatida ko'rib chiqish kerak. Bunday holda siz ularning har birini qolganlaridan alohida tahlil qilishingiz kerak. Bu analiz sizga korxonadagi mavjud vaziyatni tushunishga va keyingi rivojlanish yo'llarini aniqlashga yordam beradi.

Tahlil qilish uchun bir vaqtning o'zida bir nechta samaradorlik ko'rsatkichlarini ko'rib chiqish kerak. Ya’ni faqat sotilgan mahsulotlar soni to'g'risidagi ma'lumotlar bilangina kompaniyaning samaradorligini baholash mumkin emas. Savdo barqaror bo’lishi, asta-sekin o'sib borishi mumkin.Biroq tez rivojlanayotgan bozorda bu yomon ko'rsatkich hisoblanadi.

Raqobatbardoshlikni tahlil qilishda bir vaqtning o'zida bir nechta ko'rsatkichlarni baholash va turli xil bozor xususiyatlari bilan birgalikda ko'rib chiqish kerak.

 

FORMULA

Bozor ulushi kompaniyaning rivojlanish strategiyasini ishlab chiqishda muhim ko'rsatkichdir. U foiz sifatida ifodalanadi va quyidagi formula bilan aniqlanadi:

BU = (Mh / Sm) * 100%

Qayerda:

BU – bozor ulushi;

Mh – ma'lum vaqt ichida sotilgan mahsulotlar hajmi. U pul yoki miqdoriy jihatdan ifodalanadi;

Sm – shunga o'xshash mahsulotlarni bozor bo'ylab sotish.

Birinchi ko'rsatkichni aniqlash juda oson. Har bir kompaniya sotuvlar sonini nazorat qiladi, shuning uchun ularning sonini hisobotlardan bilib olishingiz mumkin. Bozordagi umumiy savdoni aniqlash esa ancha qiyin. Ko'pincha raqobatchilar ushbu ma'lumotlarni yashirishadi, shuning uchun vaziyatni tahlil qilish juda qiyin bo'ladi.

Ba'zi joylarda savdo haqida ma'lumot mavjud. Ammo ko'pincha aniq tahlilni amalga oshirish uchun uzoq va qimmat marketing tadqiqotlarini o'tkazish kerak. Ba'zan siz profilaktik tadqiqotlar natijalaridan foydalanishingiz mumkin. Ular arzon va aniq. Ular har qanday kompaniyaning rivojlanish strategiyasini ishlab chiqishda ishlatilishi mumkin. Agar tadqiqot ma'lumotlari yetarli bo'lmasa, unda sotuvchi mustaqil ravishda tahlil ishlarini olib borishi va kompaniyaning bozor ulushini aniqlashi kerak bo'ladi.

 

HISOBLASH ALGORITMI

Bozor ulushini hisoblash marketolog uchun oson ish emas. Ushbu ko'rsatkichni aniqlash prinsipi har bir tashkilot uchun individualdir. Ammo bozor ulushini aniqlash algoritmining umumiy xususiyatlari o'zgarishsiz qolmoqda:

  • davrni aniqlash. Tadqiqotlar ma'lum bir vaqt oralig'ida o'tkaziladi, buning uchun zarur ma'lumotlar mavjud. Bu oy, chorak, yil bo'lishi mumkin. Davr qanchalik uzoq bo'lsa, natijalar aniqroq bo'ladi;
  • sotilgan mahsulotlar sonini hisoblash. Ushbu ma'lumot hisobotlarda mavjud. Bunday holda, sotilgan mahsulotlarning umumiy sonini yoki tashkilotning umumiy daromadini hisobga olish mumkin emas. Aniq natijalarga erishish uchun ma'lumotlarni toifalarga bo'lish va ularning har biri uchun bozor ulushini aniqlash kerak;
  • bozorda sotuvlar to'g'risida ma'lumot qidirish. Siz har qanday mavjud ma'lumotlardan foydalanishingiz, maxsus marketing tadqiqotlariga buyurtma berishingiz mumkin.

Ma'lumot to'plashni tugatgandan so'ng, marketolog formuladagi qiymatlarni almashtirishga va natijani baholashga majbur bo'ladi. U bozor ulushini foizi sifatida ifodalashi mumkin.

 

HISOBLASHGA NIMALAR TA'SIR QILADI

Bozor ulushini tahlil qilishda quyidagi fikrlar hisobga olinadi:

  • turli kompaniyalar tomonidan ishlab chiqarilgan o'xshash mahsulotlarning sotilishiga bir xil omillar ta'sir ko'rsatadi. Mavsumga, moda va boshqa mezonlarga qarab butun bozorda mahsulotga talab sezilarli darajada o'zgaradi;
  • yangi mahsulot sotuvga chiqarilganda bozor holati o'zgaradi;
  • mahsulotlardan biri sotuvdan chiqarilganda, muqarrar ravishda barcha ishlab chiqaruvchilar o'rtasida aksiyalarni qayta taqsimlash sodir bo'ladi.

O'zingizning bozor ulushingizni aniqlash uchun avval ishonchli ma'lumotlarni to'plashingiz kerak. Ushbu jarayon ko'p vaqt talab etadi va hatto tajribali marketologlar uchun ham bu narsa qiyin bo'lishi mumkin. Bu borada kerakli ma'lumotlarni bir nechta manbalardan olishingiz mumkin:

  • statistika boshqarmasi orqali;
  • chakana savdo tarmoqlarida ochiq savdo ma'lumotlari orqali;
  • ishlab chiqaruvchilar birlashmalari;
  • mustaqil tekshiruvlar natijalari;
  • bozorni tahlil qilish bo'yicha xizmatlar ko'rsatadigan agentliklar va boshqalar orqali.

 

O’Z O’RNINGIZNI QANDAY TOPISHINGIZ MUMKIN

Bozor ulushini tahlil qilish yangi boshlanayotgan tadbirkorga o’z o’rnini topishga va mijozlar ishonchini qozonishga yordam beradi. Biznesni rejalashtirishda, avvalo, bozorning haqiqiy hajmini (uning ichida aylanib yuradigan moliyaviy manbalar miqdorini) to'g'ri baholash muhimdir. Shundan so'ng, siz mavjud ishlab chiqaruvchilarning soni va obro'siga e'tibor berishingiz, ularning takliflari (tovarlar yoki xizmatlarning xususiyatlari, bitimlar shartlari va narxlari) bilan tanishishingiz kerak. Olingan ma'lumotlar sinchkovlik bilan o'rganilishi va ushbu tahlil asosida kompaniyaga tajribali raqobatchilardan ustunlik beradigan taklifni ishlab chiqishi kerak.

Agar tanlangan joyni tajribali ishlab chiqaruvchilar egallab olishsa va yangi kompaniya mijozlarga qulay shart-sharoitlarni taklif qila olmasa, u holda tegishli bozorlarni ko'rib chiqish kerak. Shu bilan birga, yuqori ixtisoslashgan mahsulotlar ishlab chiqarish to'g'risida to'xtalmaslik kerak. Bunday joyni egallash qiyin bo'ladi va natija sarflangan pulga loyiq bo'lmaydi.

Yangi kompaniya uchun nafaqat bozor ulushini ajratish, balki uning rivojlanishini davom ettirish ham muhimdir. Biznesni samarali rivojlantirish uchun quyidagi algoritm bo'yicha kompaniyaning afzalliklarini aniqlash kerak:

  • ishlab chiqarilishi mumkin bo'lgan sifatli mahsulot yoki xizmatlarning 10 turini topish;
  • ro‘yxatdagi pozitsiyalarning yarmini o'chirib tashlang, shu bilan birga faqat eng foydali variantlarni qoldiring;
  • Olingan ro'yxatni tahlil qiling va faqat ishlab chiqarishni tashkilotni boshqarish uchun eng ko'p qiziqadigan 2 yoki 3 punktni qoldiring.

Dastlab ko'pgina kompaniyalar bozorni to'liq tahlil qilish imkoniyatiga ega emaslar. Shuning uchun ularning ulushini aniqlash uchun har qanday ma'lumot manbalaridan foydalanish kerak. Bu mustaqil tadqiqotlar, mutaxassislar bilan suhbatlar ma'lumotlari bo'lishi mumkin.
 

HISOBLASHDA NIMANI E'TIBORGA OLISH KERAK

Bozor ulushini aniqlash uchun hisob-kitoblar natijaga ta'sir ko'rsatadigan ko'plab omillarni hisobga olinadi:

  • raqobat;
  • xodimlarning motivatsiyasi;
  • xalqaro bozorga chiqish.

Bozorda barqaror pozitsiyani egallash uchun raqobatchilarning takliflarini o'rganish kerak. Bu mahsulot qiymatini shakllantirishga ta'sir qiladi. Agar har bir kompaniya bozorning 1% dan ko'prog'ini egallashga qodir bo'lsa, unda ularning hech biri mahsulot qiymatining shakllanishiga ta'sir eta olmaydi. Agar siz ushbu qoidani buzsangiz, narxlar rahbarga bog'liq bo'ladi.

Hozirgi vaqtda sotuvda asosiy rolni mahsulotning sifat xususiyatlari bilan bir qatorda menejerlarning mahorati ham o'ynaydi. Ular potensial mijozning ehtiyojlarini aniqlaydilar, u uchun mukammal taklifni topadilar va shartnoma tuzadilar. Shunday qilib, maksimal foyda olish va bozor ulushini oshirish uchun xodimlarni rag'batlantirish tizimini ishlab chiqish kerak.

 

BOZOR HAJMINI BAHOLASH USULLARI

Har qanday biznes egasi ishlab chiqarishni kengaytirish va yangi mijozlarni jalb qilishga intiladi. Bozor ulushini kengaytirishning foydasi kompaniyaning daromadlarini shakllantirishning bir necha prinsiplariga bog'liq:

  • qancha tovar sotilsa, mahsulot birligini ishlab chiqarish qiymati shuncha kamayadi;
  • muvaffaqiyatli ravishda bozor ulushini kengaytirish xarajatlari qoplanishi kafolatlanadi;
  • bozor ulushining o'sishi ishlab chiqaruvchilarga mahsulot birligining narxini oshirishga imkon beradi.

Bozor ulushini kengaytirishni rejalashtirayotganda birinchi navbatda savdo hajmini ko'paytirish mumkin emas. Kompaniyaning muvaffaqiyatini baholashning asosiy mezoni uning daromadliligi hisoblanadi. Shuning uchun yuqori sifatli toifadagi sifatli mahsulotlarni ishlab chiqarish va sotishga intilish kerak.

Bozor ulushini aniqlashda o'rganilayotgan segmentni to'g'ri tanlash kerak. Xuddi shu narx toifasida o'xshash mahsulotlarni taklif etadigan kompaniyalarga e'tibor qaratish lozim.

Bozor ulushini tahlil qilganda vaziyatni uning turli segmentlarida taqqoslash mumkin. To'g'ri rejalashtirish, bozor holatini doimiy ravishda kuzatib borish va kompaniyaning istiqbollarini malakali baholash, uning egasiga daromadni ko'paytirishga yordam beradi. Har doim ham kompaniyaning rentabelligini oshirish uchun sotuvlar sonini ko'paytirishga intilish kerak emas. Ba'zan mahsulot sifatini yaxshilash yoki mahsulot qatorini kengaytirish ham muhimdir.

Kamoliddin Abdullayev tarjimasi

Nashr qilingan sana: 01.08.2020