HR

O'qish vaqti: 19 daqiqa

Nomzoddan qanday qilib haqiqiy mulohazalarni olish mumkin?

Oksana Prutyanova, New.HR rekruting agentligining tahlilchilar va ma’lumotlar bo‘yicha mutaxassislarni qidirish boshlig‘i, nima uchun nomzoddan fikr-mulohaza so‘rash va uni qanday qilib to‘g‘ri bajarish haqida.

Nima uchun ish beruvchiga nomzodning fikri kerak?

O‘zingizga yon tomondan qarang.

Fikr-mulohaza sizga, sizning loyihalaringiz va bo‘sh ish o‘rinlaringizni mehnat bozorida qanday qabul qilishlari to‘g‘risida ichki ma’lumot olish imkonini beradi. Umuman olganda kompaniyaga munosabat ijobiy, ba’zi bir loyihalarga esa salbiy. Masalan, nomzod aytishi mumkin: "Ha, menga sizning kompaniyangiz yoqadi, lekin men ushbu loyihada, ushbu jamoa bilan ishlashga tayyor emasman, chunki ...".

Ishga qabul qilishda muammolarni toping.

Fikr-mulohaza yakuniy natijaga ta’sir qiladigan tizimli muammolar tanlovning qaysi bosqichlarida mavjudligini ko‘rishga yordam beradi.

Mana haqiqiy vaziyat. Bir kompaniyada intervyu o‘zi yaqinda u yerda ish boshlagan jamoaning yetakchisi tomonidan o‘tkazildi. U hali ham mahsulotni yaxshi bilmas va kompaniya haqida hech qanday ma’lumotga ega emas edi. Bir nomzod intervyuga keldi, u uchun jalb qilingan jamoada ishlash juda muhimdir –  bu yerda odamlar kompaniyaning maqsadlarini tushunishadi va ularni translyatsiya qilishlari mumkin. Jamoa rahbari nomzodning ko‘pgina savollariga javob bermadi va bu jarayon unga mutlaqo befarq bo‘lib tuyuldi.

Natijada, nomzod ishlashdan qat’iyan voz kechdi. Ammo ushbu amaliy tadqiq va boshqa nomzodlarning mulohazalari tufayli biz CTO bilan birgalikda ishga qabul qilish jarayonini to‘g‘riladik. Nafaqat o‘z mahoratini baholay oladigan, balki savollarga javob bera oladigan yollovchi menejerlargina nomzodlar bilan muloqot qilishlariga kelishdik.

Ishga qabul qilish jarayonida fikr-mulohazasiz siz bilmagan boshqa muammolar ham mavjud. Masalan:

Suhbatdosh nomzodlarga nisbatan o‘zini yomon tutadi – u qo‘pol, shaxsiy xarakterga ega, zerikarli ko‘rinish bilan o‘tiradi va nomzodni qattiq tanqid qiladi.

  1. Suhbatdosh nomzodlarni baholash uchun malakaga ega emas. Masalan, jamoaning yetakchisi yoki menejeri o‘rta darajadagi xodimlar tomonidan baholanadi.
  2. Suhbatdoshning tartibsizligi - suhbatlar doimiy ravishda bekor qilinadi va boshqa vaqtga o‘tkaziladi.
  3. Fikr-mulohaza yo‘q: nomzodga vakansiya to‘g‘risida qaror qabul qilish bilan qayta qo‘ng‘iroq qilish va’da qilinadi, ammo ular qo‘ng‘iroqni amalga oshirishmaydi.
  4. Suhbatda nomzod uchun roli aniq bo‘lmagan odamlar juda ko‘p.
  5. Suhbatdosh nomzodlar bilan muloqot qilishga tayyorlanmaydi - masalan, u avval ularning rezyumesi bilan tanishmaydi.
  6. Kompaniya juda murakkab va uzoq baholash tartibiga ega – ko‘plab oraliq intervyular va turli testlar. Bularning barchasi vakansiya bo‘yicha qarorni kechiktiradi va natijada ba’zi nomzodlar turli bosqichlarda tark etishadi.
  7. Suhbatdosh ishga bilan bog‘liq bo‘lmagan savollarni beradi.

Ish beruvchilar tomonidan bir kishining noto‘g‘ri harakati butun jarayonni buzishi mumkin. Muammoni aniqlash uchun nomzodlardan fikr-mulohaza oling bu juda muhimdir.

Nomzodlarning fikr-mulohazalari bilan bog‘liq eng muhim narsa – bu ishga qabul qilish jarayonini keskin yaxshilaydigan tushuncha. Masalan, nima uchun oddiy mutaxassislar sizning takliflaringizni rad etishadi. Bularning sababini o‘rganib chiqib, yo‘l qo‘yilgan xatoliklarni takrorlamaslik kerak.

Taklif bosqichida nomzod bilan muzokara jarayonini togirlang

Aytaylik, siz ajoyib mutaxassis topdingiz, unga taklif qildingiz, ammo u rad etdi. Bizning tajribamizga ko‘ra, "yo‘q" faqat muzokaralarning boshlanishi bo‘lishi mumkin. Fikr-mulohaza sizga rad etishning haqiqiy sababini aniqlashga imkon beradi va taklifni ikkala tomonga ham – nomzodga va kompaniyaga ham mos keladigan tarzda sozlash imkonini beradi.

Ba’zan odamlar taklifni rad etishadi, chunki ular ma’lum bir daqiqadan qoniqish hosil qilmaydilar va kompaniya bilan muzokara olib borish ularga noqulay tuyiladi. Ba’zi nomzodlar uchun takliflar maxsus sharoitlar "yolvorish"dek ko‘rinadi. So‘nggi bosqichda mulohazalarni batafsil muhokama qilmasangiz, unda sizda yaxshi nomzodni yo‘qotish xavfi bor.

Bizda kuchli nomzod hamma narsani – ishni, kompaniyani va jamoani yoqtirgan bo‘lsa ham taklifdan qat’iyan voz kechgan holatlar kuzatilgan. Bunga asosiy sabab ishga qabul qilish jarayonidagi ish beruvchi tomonidan yo‘l qo‘yilgan xatoliklar bo‘lib chiqdi. Jarayon bilan bog‘liq muammo 5 daqiqada hal qilindi. Natijada nomzod kompaniya taklifini qabul qildi va ish boshladi.

Yana bir misol: biz Yevropadan kelgan mutaxassisni Rossiya kompaniyasining taklifini qabul qilib, Moskvaga ko‘chib o‘tishga ko‘ndirishga harakat qildik. U rad etdi, lekin nima uchunligini aytmadi. Mutaxassisning ayyorona taktikasidan so‘ng u sababni aytdi: uning sevgilisi chet elda yashashdan qo‘rqadi, chunki u yerlarda ko‘cha bezorilari va o‘g‘rilar bor deb o‘ylaydi. Vaziyat oddiygina hal qilindi: biz nomzod va uning sevgilisi bilan birgalikda Moskvaga o‘quv safari uyushtirdik. Ularning fikrlari o‘zgardi va nomzod ish taklifini qabul qildi.

Nomzod haqida qo‘shimcha ma’lumot oling.

Agar siz har safar nomzod yollash taktikasi bo‘ylab harakatlansangiz muvaffaqiyatga erishasiz. Bu juda muhim, chunki sizning kompaniyangizdagi vaziyat va nomzod o‘zgarishi mumkin. Masalan, u kontraktni oladi yoki ish haqi bo‘yicha takliflarni qayta ko‘rib chiqadi, ko‘chib o‘tish haqidagi fikrini o‘zgartiradi yoki faqat masofadan turib ishlashga qaror qiladi. Agar siz bunday o‘zgarishlar haqida xabardor bo‘lsangiz va ular asosida tanlov jarayonini tayyorlab qo‘ysangiz hammasi yaxshi bo‘ladi.

Bundan tashqari, nomzod intervyuda nima uni qoniqtirmayotganini aytishi, ish haqida qo‘shimcha savollar berishi, shubha va e’tirozlarini bildirishi mumkin. Bunday qo‘shimcha ma’lumotlar nomzod uchun eng muhim narsani bilishga imkon beradi va u bilan keyingi ishlarda bularni hisobga oladi.

Nomzodga rad javobini berish yo‘llarini aniqlab oling.

Aytaylik, sizning ma’lum bir ishingizga to‘g‘ri kelmaydigan nomzodingiz bor. Unga rad javobini berish kerak, ammo nomzodni xafa qilib qo‘ymagan holda buni amalga oshirish kerak.

Ehtimol, nomzodning o‘zi buni anglab yetadi, chunki vakansiya unga mos kelmaydi. Bu nozik ish, ammo yaxshi natijalar beradi. Qisqacha aytganda, algoritm quyidagicha:

  1. Fikr-mulohazalarni to‘liqligicha bilib oling va nomzodning fikrlashi haqiqatan bu ishga to‘g‘ri kelmaydigan jabhalarni uning o‘ziga sezdiring.
  2. Mavjud vaziyatdagi bu bo‘shliq uning uchun juda muhim bo‘lishi mumkinligini yetkazing.
  3. Vakansiya nomzod uchun mos emasligi to‘g‘risidagi qarorni bildiring.

Xuddi shu algoritm, aksincha, nomzod ish sharoitidan qoniqmay, rad javobini beraman deb turganda paytda ishlatilishi ham mumkin. Aytaylik, nomzod shunday deydi: "Ha, umuman olganda, ish yaxshi, ammo vazifalar juda ko‘p. Bunday sharoitda ishlay olishimga amin emasman".

Fikrlar yig‘ishda nomzodga qanday savollar berishingiz mumkin?

  1. U kompaniya haqida qanday fikrda?
  2. Uchrashuv va kompaniyadagi ishga qabul qilish jarayonlari haqidagi taassurotlaringiz qanday?
  3. U yana qanday takliflarni ko‘rib chiqmoqda?
  4. U tanlovni qanday va qachon amalga oshiradi?
  5. Vakansiya qachon unga mos keladi?
  6. Umuman ish qidirish va hozirgi vakansiya bilan aloqa qilish bo‘yicha nomzod keyingi bosqichda nima qiladi?
  7. Ishlash kerak bo‘lgan texnologiya to‘plami, vositalari va vazifalari qanday baholanadi?
  8. Sizga kompaniyada ishlashning umumiy qoidalari yoqdimi?
  9. Siz potensial hamkasblaringiz yoki menejerlaringizdan biri bilan suhbatlashishga muvaffaq bo‘ldingizmi, u ularni qanday baholaydi?
  10. Ushbu kompaniyada istiqbolingiz va rivojlanish sohangizni qanday ko‘rasiz?
  11. Jarayon, vazifa va loyiha haqida savollaringiz bormi?
  12. Agar siz intervyuda qatnashmagan bo‘lsangiz, unda nomzoddan u erda nima bo‘lganini, kim bo‘lganligini, hamma narsa qanday o‘tganini, qanday savollar berilishini, nimaga rozi bo‘lganlarini so‘rash foydalidir.
  13. Agar nomzod ishdan voz kechgan bo‘lsa, unda nima uchun? Rad etishning haqiqiy sabablarini bilib oling.

Fikr-mulohazani qanday so‘rash kerak?

Asosiy qoida: kamroq rasmiylik. Nomzoddan "fikr-mulohaza qoldirish" ni va ularga "bizning aloqa sifatimizni 0 dan 100 gacha bo‘lgan shkalada baho berish" kabi so‘rovnomalarni to‘ldirishni so‘rash eng eskirgan va foydasiz usullar hisoblanadi.

Oddiy suhbat paytida va taassurotlar almashinishida mulohazalarni ehtiyotkorlik bilan olishga harakat qiling. Agar siz: "Endi tayyorlaning, endi men fikr-mulohazalarni ko‘rib chiqaman", deb aytsangiz, unda siz qimmatbaho narsalarni eshitishingiz ehtimoldan yiroq emas.

Odamlar ko‘pincha rasmiy savollarga kutilgan javoblarni berishadi. Fikrni yozma ravishda emas, balki og‘zaki so‘rash yaxshidir. Va buning uchun:

  1. Og‘zaki suhbat mobaynida hissiy tuyg‘ularni o‘qish oson kechadi va bu juda qimmatli ma’lumot hisoblanadi. Ammo yozma fikr-mulohazalar asosida nomzodning his-tuyg‘ularini tushunish qiyin.
  2. Ishonchli ma’lumotni olish osonroq. Nomzod yozma sharhni bir necha marta qayta o‘qiydi, tahrir qiladi va iloji boricha javoblarini silliqlashtirishi mumkin. Ammo shaxsiy muloqot bilan siz "tahririyat o‘zgarishi" dan oldin ham xom fikrga ega bo‘lishingiz mumkin.
  3. Siz ba’zi tafsilotlarga aniqlik kiritishingiz, muammoli masalalarni muhokama qilishingiz, nomzodning savollardan qochish sabablarini aniqlashingiz mumkin.

Faqat "ha", "yo‘q" yoki "barchasi yaxshi" emas, balki batafsil javobni talab qiladigan ochiq savollar bering.

Fikr-mulohazani qachon so‘rash kerak

Nomzod bilan suhbatni qizg‘in tartibda o‘tkazishni maslahat beraman. Qanday bo‘lmasin, men har doim intervyu bo‘lib o‘tgan kundan kechiktirmay qayta aloqa so‘rashga harakat qilaman. Agar bundan kechiktirilsa, ma’lumotlar eskiradi va muhim tafsilotlar xotiradan o‘chiriladi.

Fikrlar har bir bosqichdan keyin olinishi kerak. Nomzod intervyuda qatnashdi - uning fikrini so‘rang. Men test topshirig‘ini berdim - bu uning uchun qanday ekanligini so‘rang.

Yakuniy suhbatdan so‘ng, lekin yakuniy qaror e’lon qilinishidan oldin siz, albatta, fikr-mulohazalarni qabul qilishingiz kerak. Ushbu ma’lumotlar nomzodning talablarini qondiradigan taklif qilish uchun foydalidir. Va agar siz rad qilmoqchi bo‘lsangiz, u holda mulohazalar ushbu yechimni to‘g‘ri amalga oshirishingizga yordam beradi.

Samimiy javoblarni olishning bir necha yo‘li mavjud.

Haqiqatni anglab yetish

"5ta nega" prinsipi yaxshi ishlaydi, bu yerda siz haqiqiy sababni bilguncha savollar berasiz. Agar biror kishi "hamma narsa yaxshi" deb javob bersa, unda unga aniqroq nima odatdagidek tuyulganini va nima kamligini aniqlab olish kerak.

Muhim qo‘shimcha: Fikr-mulohazalarni savolga aylantirmang. Agar biror kishi so‘rovlarga salbiy munosabatda bo‘lsa, tanaffus qilib, vaziyatni tahlil qilishga arziydi. Hamkasblarning maslahatlari va g‘oyalari ko‘pincha yordam beradi, shuning uchun qo‘rqmang, tajribali hamkasblaringiz bilan maslahatlashing.

Nomzod uchun xavfsiz muhitni yarating.

Haqiqiy mulohazalarni eshitishni istasangiz xavfsiz muhitni yaratishingiz zarur. Nomzod sizga bergan javobi bilan salbiy holatga tushib qolmasligiga ishonch hosil qilishi kerak.

Agar nomzod sizni birinchi marta ko‘rib turgan bo‘lsa, siz bilan ochiqchasiga gaplashmasligi turgan gap.

Nomzodlarning fikr-mulohazalari bilan nimani amalga oshirish mumkin?

  • Ma’lumotlar bazasida nomzodning sharhlarini yozib oling. Biz Huntflow nomzodlari ma’lumotlar bazasini yuritamiz, bu yerda nomzodlar bilan o‘zaro aloqalarning butun tarixini yozib olamiz. Fikr-mulohazalar, ayniqsa salbiy fikrlar - so‘zma-so‘z yozilgan.
  • Nomzod bilan muzokaralar jarayonini to‘g‘irlash  uchun olingan ma’lumotlardan foydalaning.
  • Agar fikr soxta, kam ko‘rinadigan bo‘lsa, uning tubiga tushishga harakat qiling.
  • Agar sharhda nomzod tizimdagi muammolarni ko‘rsatadigan bo‘lsa, ularni kompaniyada hal qila oladigan odam bilan muhokama qilish kerak.

Xulosa qilaylik

  1. Nomzodning fikr-mulohazalari ish beruvchiga tashqi tomondan qarashga, ishga qabul qilish jarayonidagi muammolarni topishga va ularni tuzatishga, nomzod bilan muzokara jarayonini to‘g‘rilashga va hatto jonlantirishga yordam beradi.
  2. Kompaniyadagi suhbatning har bir bosqichidan keyin fikr-mulohazalarni to‘plang.
  3. Kamroq rasmiylik, ko‘proq insonparvarlik va oddiylik.
  4. Samimiy mulohazalar har doim ham oson bo‘lavermaydi. "Hammasi yaxshi edi, lekin men o‘z fikrimni o‘zgartirdim" kabi javoblar bilan kifoyalanmang, aksincha haqiqat tubiga tushishga harakat qiling.
  5. Agar nomzod bilan ishonchli aloqangiz bo‘lmasa, unda muzokaralar olib borish qobiliyatiga kim ega bo‘lsa, uni jalb qilish kerak.
  6. Ma’lumotlar bazasida nomzodning fikr-mulohazalarini batafsil yozib oling.
  7. Agar nomzod tanlovdagi tizimli muammoni ko‘rsatadigan bo‘lsa, shoshilinch ravishda uni hal qiladigan odam bilan bog‘laning.

Kamoliddin Abdullayev tarjimasi

Nashr qilingan sana: 02.11.2020