Menejment

O'qish vaqti: 11 daqiqa

Tashkilotning ish rejasi qanday bo‘lishi kerak?

Kompaniya o‘sish uchun ikkita vositadan foydalanadi - maqsadlarni belgilash va rejalashtirish. Xodimlarning faoliyati samarali bo‘lishi, maqsadga tezda erishishi uchun ish rejasini tuzish kerak.

Ish rejasi maqsadlarning qisqa ta'rifini va maqsadlarga tezda erishishda yordam beradigan harakatlarni anglatadi. Ish rejasining asosiy maqsadi kompaniyadagi faoliyatni tashkil etilganligiga ishonch hosil qilishdir.

Reja quyidagi ma'lumotlarni o‘z ichiga olgan tasdiqlangan hujjatdir:

  • raqamli ifoda etilgan maqsadlarning tavsifi;
  • zarur harakatlar ro‘yxatini aniqlash;
  • harakatlar amalga oshirilishini nazorat qilish uchun mas'ul shaxslar;
  • rejani amalga oshirish muddatlari, har bir bosqich va harakatlar uchun muddatlar.

Rejaning ko‘rinishlari

Ish rejalari odatda bir necha mezonlarga muvofiq tasniflanadi. Eng mashhur bo‘linish - ijro etilish vaqti. Keyin reja qisqa muddatli (bir kundan olti oygacha), o‘rta muddatli (olti oydan bir yilgacha) yoki uzoq muddatli (bir yildan ortiq) bo‘lishi mumkin. Maqsadlarga qarab rejalar taktik yoki strategik bo‘ladi. Ba'zida reja asosida kompaniya yo‘nalishi ishlatiladi. Masalan, reja faqat ijtimoiy muammolarga, xarajatlarga, kadrlar siyosatiga yoki mahsulot ishlab chiqarishga ta'sir qilishi mumkin.

Har qanday darajadagi ish rejasini tuzish mumkin:

  • butun kompaniya uchun faqat asosiy maqsadlarni ko‘rsatadigan bosh reja;
  • har bir bo‘lim uchun ish rejasi;
  • korxona rahbari, bo‘lim boshlig‘i, xodim uchun shaxsiy ish rejasi.

Kompaniya va bo‘limlar global maqsadlarga ega bo‘lganligi sababli ular uzoq va o‘rta muddatli ish rejalarini tuzadilar. Maxsus mutaxassis uchun (agar uning ishi muntazam bo‘lsa, ya'ni kundan-kunga takrorlanadigan bo‘lsa) bir hafta yoki bir oy uchun universal rejani yozishingiz mumkin.

Ish rejasini shakllantirish tamoyillari

Tuzilgan ish rejasi haqiqatan ham samarali bo‘lishi uchun uni quyidagi tamoyillar asosida tuzish kerak:

  • ish rejasiga bo‘lgan haqiqiy ehtiyojning mavjudligi. Ehtiyoj bozorning iqtisodiy sharoitlari bilan belgilanishi kerak;
  • aniq shakllangan maqsadga ega bo‘lish. Ideal holda, maqsad SMART texnikasi bo‘yicha shakllantiriladi, ya'ni u aniq son qiymatlarida ifodalanadi va unga erishish uchun aniq vaqt chegaralariga ega;
  • raqamlar asoslanishi kerak. Maqsad kompaniya egallagan resurslarga asoslangan bo‘lishi kerak;
  • ish rejasi tashqi dunyodagi keskin o‘zgarishlarga moslasha oladigan darajada moslashuvchan bo‘lishi kerak;
  • reja majburiydir;
  • reja kengaytirilgan shaklda tuzilgan. Asosiy protseduradan tashqari, har bir bosqichda bir nechta alternativalar mavjud.

Agar butun bir tashkilot uchun ish rejasi tuzilgan bo‘lsa, unda qo‘shimcha talablarni hisobga olish kerak. Birinchidan, reja barcha tarkibiy bo‘linmalarni o‘z ichiga olishi lozim. Ikkinchidan, har bir bo‘lim uchun rejalar bir-biriga zid bo‘lmasligi shart.

Ish rejasini shakllantirishning umumiy tartibi

Qanday rejani tuzishingiz muhim emas. Har qanday holatda ham ushbu algoritmdan foydalanishingiz mumkin.

Ish rejasini tuzishga tayyorgarlik ko‘rish uchun tashkilot yaqin kelajakda qanday xavf va muammolarga duch kelishi mumkinligini tushunib olish kerak. Buning uchun SWOT tahlilidan foydalaniladi. Bu firmaning kuchli va kuchsiz tomonlarini hamda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan tahdidlarni aniqlaydi.

Perspektiv va xavf-xatarlarga asoslanib, ish maqsadlari shakllantiriladi. Maqsadni shakllantirish uchun SMART texnikasidan foydalanish maqbuldir. Ushbu texnikaga muvofiq, har qanday maqsad:

  • o‘lchovli, aniq raqamli ko‘rsatkichlarda ifodalangan;
  • cheklangan vaqt;
  • haqiqiy va erishish mumkin;
  • mavjud manbalar asosida;
  • kompaniyaning o‘sishiga olib keladigan bo‘lishi lozim.

Asosiy maqsad tuzilgandan so‘ng, uni kichikroq vazifalarga ajratishingiz mumkin. Natijada maqsad daraxti bo‘lishi kerak. Ushbu bosqichda kompaniyaning moddiy-texnik va moliyaviy ta'minotini baholash tavsiya etiladi. Agar kompaniyada maqsadga erishish uchun resurslar bo‘lmasa, lekin ularni sotib olish mumkin bo‘lsa, unda sotib olish narxini ham taxmin qilish kerak. Resurslar ro‘yxatini tuzish tavsiya etiladi. Masalan, agar kompaniyaning maqsadi savdo hajmini 50% ga oshirish bo‘lsa, unda resurslar ro‘yxatiga quyidagilar kiradi:

  • ishlab chiqarish - xodimlar, uskunalar miqdori, xom ashyo zaxiralari, patentlar, innovatsion texnologiyalar;
  • mahsulotlarni sotish - savdo bo‘limining resurslari. Ushbu toifaga savdo menejerlari, aloqa markazi mutaxassislari, sotishga yordam beradigan texnik resurslar, masalan, ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalar, veb-saytlar kiradi;
  • tovarlarni mijozga yetkazib berish - piyoda yuradigan kuryerlar soni, avtoulovlar, sheriklik xizmatlari.

Agar reja batafsil bayon etilsa, moliyaviy byudjetni shakllantirish ham qabul qilinadi.

Maqsadga erishishga xalaqit beradigan cheklovlar - to‘siqlarni aniqlash kerak. Xatarlarni ikkita mezon bo‘yicha baholash maqsadga muvofiq - ehtimollik darajasi va kompaniya ishiga ta'siri bo‘yicha. Masalan, savdo hajmini oshirish rejasini tuzishda kompaniya xavflarni ko‘rib chiqishi mumkin.

Shaxsiy ish rejalari
Agar bo‘lim xodimi uchun bir kun yoki bir hafta uchun odatiy ish rejasini tuzsangiz, kompaniyaning ish rejasini batafsilroq bilib olishingiz mumkin. Maxsus xodim uchun ish rejasini tuzishda siz bo‘limning umumiy rejasiga va ish tavsifiga e'tibor qaratishingiz kerak. Xususiy reja kamdan-kam hollarda yuqori darajadagi rahbariyat tomonidan tasdiqlanishi kerak bo‘lganligi sababli, bo‘lim menejeri rejani boshqaruv panelida tuzishi mumkin. Keyin, jadvalda menejer ishlab chiqarishning shaxsiy rejalarini, ularga erishish vaqtini ko‘rsatadi. Xodimning bir kun ichida barcha kerakli topshiriqlarni bajarishga ulgurishi uchun, ish kuni kartasida xodimning harakatlarini batafsil bayon qilishingiz mumkin.

Rejadagi ish bajarilganini nazorat qilish

Samarali rejalashtirishning kaliti - bu reja bajarilishini muntazam ravishda nazorat qilish. Hisobot berish va xodimlarni rag‘batlantirish orqali siz uni boshqarishingiz mumkin. Maqsadlarni belgilash bosqichida kompaniya asosiy ko‘rsatkichlarni aniqlaydi, aynan shu ko‘rsatkichlar uchun javobgar shaxslardan hisobotlarni to‘plash zarur.

Mas'ul shaxslar ish rejasining bajarilishidan manfaatdor bo‘lishlari kerak. Ideal holda, tadbirning muvaffaqiyati ularning to‘lovlarida aks ettirilishi kerak. Masalan, rejaning keyingi bosqichi tugagandan so‘ng, xodim bir martalik mukofot olishi mumkin.

Kamoliddin Abdullayev tarjimasi

Nashr qilingan sana: 29.12.2020

O'xshash maqolalar